Tartuffel » Specials » Dsm 5
Gezondheid, leven en welzijn

Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, DSM-5

Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, DSM-5 Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, DSM-5. In 2013 kwam de DSM-5 uit. In de DSM-5 zijn alle psychische stoornissen voor zowel kinderen als volwassenen gecategoriseerd. Het alom gebruikte handboek wordt uitgegeven onder auspiciën van de American Psychiatric Association (APA). Dit is de Amerikaanse beroepsvereniging van universitair geschoolde gedragskundigen.

DSM

Psychologen en psychiaters en andere mensen die werkzaam zijn in de geestelijke gezondheidszorg gebruiken deze handleiding bij het werken met patiënten. Het geeft een beter inzicht in hun ziekte en het geeft tevens richting aan de behandeling die ingezet moet worden. Het alom gebruikte handboek wordt wel beschouwd als de 'bijbel' voor iedere professional die psychiatrische diagnoses mag stellen.

DSM IV

De DSM maakt gebruik van een meer-assig systeem om de diagnose te stellen, omdat er vaak sprake is van een samenspel van factoren waardoor iemand ziek wordt. In de voorloper van DSM-5, de DSM IV, werden de volgende vijf dimensies in kaart gebracht:

As I: klinische syndromen

Dit betreft de primaire 'psychiatrische ziekte', zoals depressie, schizofrenie, sociale fobie, enz.

As II: ontwikkelingsstoornissen en persoonlijkheidsstoornissen

Ontwikkelingsstoornissen zijn autisme en mentale retardatie, aandoeningen die doorgaans voor het eerst zichtbaar zijn in de kindertijd

Persoonlijkheidsstoornissen zijn klinische syndromen die een langdurig klachtenpatroon geven en de manier beïnvloeden waarop de persoon zichzelf ziet en de manier waarop hij interacteert met de wereld. Zij omvatten bijvoorbeeld de antisociale persoonlijkheidsstoornis en de borderline persoonlijkheidsstoornis.

As III: lichamelijke omstandigheden die een rol spelen in de ontwikkeling, voortzetting of verergering van As I en II-stoornissen

Lichamelijke aandoeningen zoals hersenletsel of HIV/AIDS, die kunnen leiden tot symptomen van geestesziekten worden op deze as opgenomen. Het gaat dan om lichamelijke ziekten die psychische ziektebeelden geven.

As IV: ernst van de Psychosociale stressoren

Gebeurtenissen in iemands leven, zoals de dood van een geliefde, het starten van een nieuwe baan, werkloosheid, verhuizen en zelfs een huwelijk zijn van invloed op de aandoeningen zoals opgenomen in As I en II. Het gaat om alle mogelijke psychosociale en uitlokkende factoren.

As V: hoogste niveau van functioneren

Op de laatste as, de clinicus noteert op een schaal van 1 tot 100 het niveau waarop de persoon functioneert en de mate waarin hij zich weet aan te passen. Dit wordt de GAF-score of Global Assessment of Functioning-schaal, genoemd. Dit helpt de arts te begrijpen hoe de bovenstaande vier assen de patiënt beïnvloeden en wat voor soort veranderingen verwacht kunnen worden. Deze schaal is van belang voor de therapieplanning.

In de DSM-5 is het 5-assensysteem verdwenen. Hoe de DSM-5 is opgebouwd, kun je lezen in het artikel 'DSM-5: classificatie, criteria en indeling van de DSM-5'.
Paniekaanval: symptomen en oorzaken van een paniekstoornis

Paniekaanval: symptomen en oorzaken van een paniekstoornis

Een paniekaanval is een intense aanval van angst en spanning. Een paniekaanval kan door de betrokkene als zeer heftig ervaren worden. Krijg je vaker dan één keer een paniekaanval, dan heb je mogelijk…
Formicatie: gekriebel op huid, alsof er beestjes over lopen

Formicatie: gekriebel op huid, alsof er beestjes over lopen

Formicatie duidt op gekriebel op de huid, alsof er beestjes (mieren of andere insecten) over lopen, wat kan worden veroorzaakt door druk op de gevoelszenuwen of vaatkramp. De naam 'formicatie' komt va…
Depressie (DSM-5): symptomen, oorzaken en behandeling

Depressie (DSM-5): symptomen, oorzaken en behandeling

Wat zijn de depressie-symptomen en kenmerken bij mannen en vrouwen volgens DMS-5, waardoor wordt een depressie veroorzaakt en wat kun je eraan doen? Er is sprake van een depressie wanneer iemand lange…
DSM-5: classificatie, criteria en indeling van de DSM-5

DSM-5: classificatie, criteria en indeling van de DSM-5

Wat is DSM-5? In 2013 zag de vijfde editie van het Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (afgekort DSM-5), het licht. DSM-5 is het wereldwijd gehanteerde classificatiesysteem voor psyc…
Te veel cafeïne: symptomen cafeïne-intoxicatie of overdosis

Te veel cafeïne: symptomen cafeïne-intoxicatie of overdosis

Te veel cafeïne, cafeïne-intoxicatie of een overdosis cafeïne is een zeer zeldzaam fenomeen en is vaak gerelateerd aan energiedranken of cafeïnesupplementen die zeer hoge niveaus van dit stimulerende…
Verwardheid (desoriëntatie): symptomen en oorzaken

Verwardheid (desoriëntatie): symptomen en oorzaken

Verwardheid kent meerdere mogelijke oorzaken. Een plotseling optredende verwardheid staat ook bekend als 'delirium' of 'delier'. Verwardheid komt, net als koorts, regelmatig voor bij mensen met een li…
Angst: soorten angst en symptomen, klachten en oorzaken

Angst: soorten angst en symptomen, klachten en oorzaken

Af en toe angst ervaren is een normaal onderdeel van het leven. Je kunt angstig worden wanneer je wordt geconfronteerd met een probleem op het werk, vlak voor een examen of een sollicitatiegesprek, of…
Verlatingsangst: symptomen volwassenen en kinderen (DSM-5)

Verlatingsangst: symptomen volwassenen en kinderen (DSM-5)

Verlatingsangst wordt in de vijfde editie van het Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (afgekort DSM-5), het wereldwijd gehanteerde classificatiesysteem voor psychiatrische aandoening…
Persoonlijkheidsstoornissen DSM-5: kenmerken en clusters

Persoonlijkheidsstoornissen DSM-5: kenmerken en clusters

Wat zijn persoonlijkheidsstoornissen en welke soorten persoonlijkheidsstoornissen worden er onderscheiden in de DSM-5? In de 'Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders, Fifth Edition' (DSM…
Antisociale persoonlijkheidsstoornis (ASP) en psychopathie

Antisociale persoonlijkheidsstoornis (ASP) en psychopathie

Antisociale persoonlijkheidsstoornis (ASP) en psychopathie zijn twee van elkaar te onderscheiden stoornissen met eigen diagnostische kenmerken en classificatiecriteria. De antisociale persoonlijkheids…
Schizofrenie (DSM-5): symptomen, oorzaak en behandeling

Schizofrenie (DSM-5): symptomen, oorzaak en behandeling

Wat is schizofrenie, wat zijn de symptomen en kenmerken van schizofrenie en hoe wordt schizofrenie behandeld? Schizofrenie is een psychische aandoening die verschillende vormen of gradaties kan aannem…
Stemmen horen in je hoofd: kenmerken, oorzaak en behandeling

Stemmen horen in je hoofd: kenmerken, oorzaak en behandeling

Stemmen horen in je hoofd is nog steeds een taboe in Nederland. Mensen lopen er niet mee te koop dat ze stemmen horen, uit angst voor 'gek' te worden versleten. Stemmen horen in je hoofd kan voor somm…
DMDD: diagnose, symptomen en kenmerken DSM-5

DMDD: diagnose, symptomen en kenmerken DSM-5

Wat is DMDD en wat zijn de kenmerken DMDD? In de vijfde editie van het Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders (DSM-5), het alom gebruikte classificatiesysteem voor psychiatrische aandoe…
Angstaanvallen: symptomen, behandeling en angst stoppen

Angstaanvallen: symptomen, behandeling en angst stoppen

Wat zijn angstaanvallen en hoe herken je ze? Angstaanvallen kunnen acuut opkomen en kenmerken zich door een plotselinge golf van intense angst of een intens beangstigend gevoel, die vaak binnen enkele…
Pedofilie: oorzaken en symptomen pedofiele stoornis (DSM-5)

Pedofilie: oorzaken en symptomen pedofiele stoornis (DSM-5)

Wanneer spreek je volgens DSM-5 over een pedofiele stoornis? Er wordt van pedofilie gesproken wanneer iemand seksueel primair aangetrokken wordt tot kinderen. In het alom gebruikte classificatiesystee…
Borderline-persoonlijkheidsstoornis: DSM-5 kenmerken

Borderline-persoonlijkheidsstoornis: DSM-5 kenmerken

De belangrijkste kenmerken en symptomen van een borderline-persoonlijkheidsstoornis (BPS) zijn impulsiviteit en instabiliteit van stemming, relaties en zelfbeeld. Het gaat om een pervasief of diepgaan…
Vermijdende persoonlijkheidsstoornis: symptomen DSM-5

Vermijdende persoonlijkheidsstoornis: symptomen DSM-5

De belangrijkste kenmerken en symptomen van een vermijdende persoonlijkheidsstoornis (voorheen: ontwijkende persoonlijkheidsstoornis) zijn sociale geremdheid, gevoelens van insufficiëntie en overgevoe…
Waanstoornis: symptomen (DSM-5), oorzaak en behandeling

Waanstoornis: symptomen (DSM-5), oorzaak en behandeling

Een waanstoornis wordt gekenmerkt door de aanwezigheid van niet-bizarre wanen die minstens een maand aanhouden. Niet-bizarre waanideeën zijn overtuigingen van iets dat in het leven van een persoon voo…
Narcistische persoonlijkheidsstoornis: symptomen DSM-5

Narcistische persoonlijkheidsstoornis: symptomen DSM-5

De belangrijkste kenmerken en symptomen van een narcistische persoonlijkheidsstoornis (NPS) zijn een overdreven gevoel van eigenwaarde en gevoel van grandiositeit, de sterke behoefte aan bewondering e…
Wanen en hallucinaties: soorten, vormen, oorzaken & prognose

Wanen en hallucinaties: soorten, vormen, oorzaken & prognose

Wat is de betekenis van wanen en hallucinaties? Een waan zijn vaststaande overtuigingen die gebaseerd zijn op onjuiste gevolgtrekkingen over de werkelijkheid en niet vatbaar zijn voor feiten die ermee…
Schizoïde-persoonlijkheidsstoornis: symptomen en behandeling

Schizoïde-persoonlijkheidsstoornis: symptomen en behandeling

Schizoïde-persoonlijkheidsstoornis (SPS) is een niet vaak voorkomende stoornis waarbij mensen sociale activiteiten vermijden en consequent de interactie met anderen schuwen. Ze hebben ook een beperkt…
Angst en angststoornissen: vaker bij vrouwen dan bij mannen

Angst en angststoornissen: vaker bij vrouwen dan bij mannen

Het ervaren van angst en het krijgen van een angststoornis, komt veel vaker voor bij vrouwen dan bij mannen. Hoewel dit mogelijk deels te wijten is aan de culturele en maatschappelijke opvattingen en…
Schizotypische-persoonlijkheidsstoornis: symptomen DSM-5

Schizotypische-persoonlijkheidsstoornis: symptomen DSM-5

Het belangrijkste kenmerk of symptoom van een schizotypische-persoonlijkheidsstoornis (STPS) is een breed aanwezig patroon van sociale en interpersoonlijke tekortkomingen, gekenmerkt door een acuut ge…
Afhankelijke-persoonlijkheidsstoornis: symptomen DSM-5

Afhankelijke-persoonlijkheidsstoornis: symptomen DSM-5

Het belangrijkste kenmerk of symptoom van een afhankelijke-persoonlijkheidsstoornis is een diepgewortelde en extreme behoefte om verzorgd te worden, wat leidt tot onderdanig aanklampend gedrag en verl…
Dwangmatige-persoonlijkheidsstoornis: symptomen DSM-5

Dwangmatige-persoonlijkheidsstoornis: symptomen DSM-5

Het belangrijkste kenmerk of symptoom van een dwangmatige-persoonlijkheidsstoornis is preoccupatie met ordelijkheid, perfectie en psychische en interpersoonlijke beheerstheid, hetgeen ten koste gaat v…
Histrionische-persoonlijkheidsstoornis: symptomen DSM-5

Histrionische-persoonlijkheidsstoornis: symptomen DSM-5

Wat in de Nederlandse editie van de DSM-IV nog de theatrale persoonlijkheidsstoornis werd genoemd, heet in DSM-5 'histrionische-persoonlijkheidsstoornis' (in het Engels: histrionic personality disorde…
Paranoïde-persoonlijkheidsstoornis: symptomen en behandeling

Paranoïde-persoonlijkheidsstoornis: symptomen en behandeling

Paranoïde-persoonlijkheidsstoornis (PPS) is een van de aandoeningen die 'cluster A-persoonlijkheidsstoornissen' worden genoemd, waarbij sprake is van vreemde of excentrieke denkwijzen. Tot het cluster…
PTSS: symptomen, kenmerken, oorzaak, behandeling en prognose

PTSS: symptomen, kenmerken, oorzaak, behandeling en prognose

Posttraumatische-stressstoornis (PTSS) is een psychiatrische stoornis die kan voorkomen bij mensen die een traumatische gebeurtenis hebben meegemaakt of er getuige van zijn geweest, zoals een natuurra…
Lichte cognitieve stoornis: symptomen, oorzaak & behandeling

Lichte cognitieve stoornis: symptomen, oorzaak & behandeling

Iemand met een lichte cognitieve stoornis (mild cognitive impairment, MCI) heeft problemen met het geheugen of met een andere hersenfunctie en toch functioneert iemand nagenoeg normaal, alhoewel de kl…
Psychotische stoornis door middel of medicatie: symptomen

Psychotische stoornis door middel of medicatie: symptomen

Bij een psychotische stoornis door een middel of medicatie ontstaan wanen en hallucinaties als gevolg van het gebruik of misbruik van alcohol, geneesmiddelen of drugs. Een psychose manifesteert zich a…
Kortdurende psychotische stoornis: symptomen DSM-5 & oorzaak

Kortdurende psychotische stoornis: symptomen DSM-5 & oorzaak

Een kortdurende psychotische stoornis is een van de vormen van een psychose. Het gaat bij een kortdurende psychotische stoornis om symptomen die plotseling beginnen en bestaan uit een van de volgende…
Parasietenwaan of infestatiewaan: symptomen en behandeling

Parasietenwaan of infestatiewaan: symptomen en behandeling

Parasietenwaan of infestatiewaan is een zeldzame psychiatrische aandoening.Het gaat bij parasietenwaan of infestatiewaan om een waanstoornis waarbij mensen ten onrechte denken dat ze besmet zijn met p…
Ziekte van Alzheimer: symptomen, oorzaak en behandeling

Ziekte van Alzheimer: symptomen, oorzaak en behandeling

De ziekte van Alzheimer, vaak kortweg Alzheimer genoemd, is de meest voorkomende oorzaak van dementie, de verzamelnaam voor ruim 50 ziekten, waarbij de hersenen informatie niet meer goed kunnen verwer…
Cafeïneonttrekkingssyndroom: symptomen en kenmerken DSM-5

Cafeïneonttrekkingssyndroom: symptomen en kenmerken DSM-5

Als je een fervente koffiedrinker bent of graag dagelijks energiedrankjes drinkt, dan weet je hoe verslavend cafeïnehoudende dranken kunnen zijn. Slechts een paar uur na het staken of het aanzienlijk…
Agorafobie (met paniekstoornis): symptomen en kenmerken

Agorafobie (met paniekstoornis): symptomen en kenmerken

Paniekstoornis en agorafobie. Wat zijn de symptomen van agorafobie (met paniekstoornis)? Het woord 'agorafobie' betekent letterlijk angst voor openbare marktplaatsen, pleinen. 'Agora' is Grieks voor m…
Gepubliceerd door Tartuffel op 19-11-2010, laatst gewijzigd op 15-10-2018. Het auteursrecht (tenzij anders vermeld) van deze special ligt bij de infoteur. Zonder toestemming van de infoteur is vermenigvuldiging verboden.
Schrijf mee!